Chủ Đề 1: Vật Chất, Khối Lượng Và Thể Tích

Ảnh chụp nguyên tử của nguyên tố Cesium (màu đỏ cam)

Vật chất là gì

Vật chất là tất cả những gì tồn tại trong tự nhiên. Mọi thứ em có thể nhìn thấy và chạm được như ngôi nhà, chiếc xe, em học sinh, … đều được tạo ra từ vật chất. Các dạng năng lượng như ánh sáng hay âm thanh không được coi là vật chất. Trong vật lý, vật chất được định nghĩa là bất cứ thứ gì có khối lượng và thể tích. 

Khối lượng

Khối lượng là thước đo lượng vật chất có trong một vật. Đơn vị đo khối lượng là kilogam (kg), nhưng các vật có khối lượng nhỏ hơn có thể được đo bằng gam (g). Để đo khối lượng, chúng ta phải sử dụng cân. 

Hình ảnh chiếc cân

Khối lượng và trọng lượng

Khối lượng thường bị nhầm lẫn với trọng lượng. Cả hai đại lượng có mối liên quan chặt chẽ với nhau, nhưng chúng đo lường những đại lượng khác nhau.

Khối lượng đo lượng vật chất trong một vật thể, còn trọng lượng đo lực hấp dẫn tác dụng lên một vật thể. Lực hấp dẫn lên một vật phụ thuộc vào khối lượng của nó nhưng cũng phụ thuộc vào cường độ của trọng lực.

Một vật thể có khối lượng tỉ lệ thuận với trọng lượng của vật thể. Do đó, vật có khối lượng lớn cũng có trọng lượng lớn. Cùng một vật thể khi ta đặt trên các hành tinh khác nhau sẽ có khối lượng như nhau nhưng trọng lượng khác nhau.

Một người có khối lượng 63,5 Kg khi đứng trên Trái đất có trọng lượng là 623N; khi đứng trên Mặt trăng 103N; 1.582N nếu đứng trên sao Mộc; và 17.418N nếu đứng trên Mặt trời

Thể tích

Thể tích là thước đo không gian mà một một vật chiếm. Đơn vị đo thể tích là mét khối (m3), nhưng các vật thể nhỏ hơn có thể được đo bằng cm3 và chất lỏng có thể được đo bằng lít (L) hoặc mililit (mL). Làm thế nào để đo thể tích của vật phụ thuộc vào trạng thái của nó.

  • Thể tích của chất lỏng được đo bằng vật chứa nó, chẳng hạn như cốc đo hoặc ống đong chia độ
  • Thể tích của một chất khí phụ thuộc vào thể tích của vật chứa nó, các chất khí nở ra để lấp đầy bất kỳ khoảng trống nào có sẵn
  • Thể tích của một vật rắn có hình dạng như hình hộp chữ nhật, hình lập phương, hình cầu, … có thể được tính toán từ các kích thước đo được. Ví dụ, thể tích của một vật rắn hình hộp chữ nhật là tích của chiều dài, chiều rộng và chiều cao
  • Thể tích của vật rắn có hình dạng bất kỳ có thể được đo bằng phương pháp quan sát thể tích chất lỏng mà nó chiếm
Phép đo thể tích bằng độ dịch chuyển của chất lỏng. Thể tích chất lỏng dâng lên trong bình đo bằng thể tích của viên đá

Tổng kết

Vật chất

Nguồn: Tổng hợp.